۱۲سپتامبر ۲۰۲۵-مطالعه ی اخیر که در نشریه Frontiers in Endocrinologyمنتشر شده است، روندهای دیابت در کودکان و نوجوانان را در ۲۰۴ کشور و منطقه بررسی کرده است. شیوع دیابت در میان کودکان و نوجوانان به طور چشمگیری افزایش یافته، اما مرگ‌ومیر ناشی از دیابت در طول زمان کاهش یافته است.
تهدید فزاینده ی دیابت
دیابت، یک بیماری مزمن و جدی است که معمولاً ناشی از کمبود انسولین می باشد. تا سال ۲۰۱۹، این بیماری ۴۶۰ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده بود و هشتمین علت مرگ و ناتوانی محسوب می شد. پیش بینی ها نشان می دهند که تعداد افراد مبتلا به دیابت ممکن است تا سال ۲۰۴۵ به رقم هشداردهنده ۷۸۳ میلیون نفر برسد. این موضوع بار سنگینی را بر سیستم های سلامت تحمیل می کند.
دیابت عمدتاً به دو نوع تقسیم می شود: دیابت نوع ۱ (T1D) و دیابت نوع ۲(T2D). شواهد اخیر نشان دهنده افزایش شیوع دیابت در میان افراد جوان هستند. با وجود پیشرفت هایی در راهبردهای پیشگیری، این اقدامات نتوانسته اند از بروز زودهنگام دیابت و افزایش شیوع آن جلوگیری کنند. برای مدیریت بهتر این بیماری در جمعیت جوان، درک روندهای اپیدمیولوژیک جهانی دیابت در کودکان و نوجوانان (زیر ۲۰سال) ضروری است.
درباره ی این مطالعه
این مطالعه داده هایی را از پایگاه Global Burden of Disease (GBD) برای ۲۰۴ کشور و منطقه از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ استخراج کرده تا روندهای دیابت در کودکان و نوجوانان را بررسی کند. همچنین مرگ‌ومیر مرتبط با دیابت و عوامل خطر مرتبط با آن را مورد بررسی قرار داده است. پایگاه GBD 2021 اطلاعات گسترده ای درباره مرگ‌ومیر، شیوع بیماری و سال های زندگی تعدیل شده بر حسب ناتوانی (DALYs) ارائه می دهد.
شاخص جمعیت‌شناسی-اجتماعی(SDI) یک معیار ترکیبی از وضعیت توسعه یافتگی کشورهاست و با نتایج سلامت ارتباط قابل توجهی دارد. با استفاده از مقادیر این شاخص بین صفر (کم ترین توسعه) تا ۱ (بیشترین توسعه)، کشورها به پنج دسته تقسیم شدند: SDI پایین، SDI پایین-متوسط،SDI متوسط،SDI متوسط-بالا و SDI بالا.
بیماران نیز بر اساس سن به گروه های: ۱۵–۱۹سال، ۱۰–۱۴سال، ۵–۹سال، ۲–۴سال و زیر ۱سال تقسیم شدند.
۶۶عامل خطر خاص شناسایی شدند که شامل مواردی مانند: تماس با سرب، مصرف زیاد گوشت قرمز، آلودگی ذرات معلق، دمای شدید، مصرف دخانیات فعال و غیرفعال، مصرف زیاد سدیم و سایر عوامل بودند. با این حال، داده ها تنها درباره سه عامل خطر در دسترس بودند: قند خون ناشتا بالا، و دماهای بالا و پایین.
یافته های مطالعه
شیوع دیابت در جهان در میان کودکان و نوجوانان حدود ۹۴ درصد افزایش یافته است؛ از ۲۵٫۷۷مورد در هر ۱۰۰هزار نفر در سال ۱۹۹۰ به ۴۹٫۹۹ مورد در هر ۱۰۰هزار نفر در سال ۲۰۲۱رسیده است.
شیوع دیابت نوع ۲(T2D) از دیابت نوع ۱ (T1D) پیشی گرفته و اکنون سهم بیشتری در افزایش بار بیماری دارد؛ با این حال، دیابت نوع ۱ همچنان عامل مرگ‌ومیر بیشتری است.
پیش از سال ۲۰۲۰، نرخ شیوع در دختران بیشتر از پسران بود.در تمام پنج دستهSDI (شاخص جمعیت‌شناسی-اجتماعی)، نرخ ها افزایش یافتند؛ کمترین بار بیماری در مناطق باSDI پایین و بیشترین در مناطق با SDI متوسط-بالا مشاهده شد.
مناطق جغرافیایی
بیشترین نرخ شیوع در منطقه اقیانوسیه ثبت شد.افزایش های قابل توجه در مناطق شرق آسیا، شمال آفریقا و خاورمیانه دیده شد.هند وچین بیشترین تعداد موارد دیابت را در سطح ملی گزارش کردند.پاکستان نیز بین سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ افزایش قابل توجهی در موارد ابتلا گزارش کرده بود.
مرگ‌ومیر مرتبط با دیابت
نرخ مرگ‌ومیر ناشی از دیابت در کودکان و نوجوانان از ۰٫۳۹ در هر ۱۰۰هزار نفر در سال ۱۹۹۰ به ۰٫۳۱ در سال ۲۰۲۱ کاهش یافت.
مرگ‌ومیر ناشی ازT1D به طور قابل توجهی بیشتر از T2D بود و نرخ مرگ‌ومیر بین دختران و پسران تقریباً برابر بود.با وجود کاهش مرگ‌ومیر افراد مبتلا به T1D، نرخ مرگ‌ومیر T2D اندکی افزایش یافت (از ۰٫۰۶ به ۰٫۰۸ در هر ۱۰۰هزار نفر).
در سطح SDI، مناطق با SDI بالا کمترین نرخ مرگ‌ومیر و مناطق با SDI پایین بیشترین را داشتند.
اقیانوسیه بالاترین نرخ مرگ‌ومیر منطقه‌ای را ثبت کرد، در حالی که شرق آسیا کاهش قابل توجهی نشان داد. هند بیشترین تعداد مرگ‌ومیر را گزارش کرد، در حالی که چین کاهش چشمگیری در طول دوره ی مطالعه داشت.
نرخDALY (سال‌های زندگی تعدیل شده بر حسب ناتوانی)
نرخ کلی DALY در کودکان و نوجوانان از ۳۹٫۴۵ در هر ۱۰۰هزار نفر در سال ۱۹۹۰ به ۳۷٫۸۳ در سال ۲۰۲۱ کاهش یافت.
نرخ DALY برای T2D افزایش یافت، در حالی که برایT1D کاهش داشت. با این حال، نرخ DALY برایT1D همچنان بالاتر از T2D باقی مانده است.
کاهش نرخ DALY در دختران تأثیر قابل توجهی در کاهش کلی داشت، اما در پسران نرخ ثابت ماند.
افزایش نرخ DALY فقط در مناطق با SDI بالا مشاهده شد، در حالی که مناطق با SDI پایین بیشترین کاهش را داشتند.اقیانوسیه بالاترین نرخ DALY را ثبت کرد.هند نه تنها بیشترین مجموع DALY دیابت را داشت، بلکه روندی افزایشی نیز نشان داد.چین در مقابل، کاهش قابل توجهی در مجموع DALY دیابت بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ داشت.
گروه های سنی
بیشترین شیوع دیابت در گروه سنی ۱۵–۱۹سال مشاهده شد، هم در سطح جهانی و هم در میان پنج دسته SDI. در برخی تحلیل های زیرگروهی، گروه سنی ۱۰–۱۴سال نیز نرخ های بالایی از شیوع را نشان دادند.
در بیماران زیر ۱سال، نرخ مرگ‌ومیر و DALY برایT1D به طور قابل توجهی بیشتر از سایر گروه های سنی بود.
عوامل خطر
مهم ترین عامل تعیین کننده مرگ‌ومیر و DALY مرتبط با دیابت در کودکان و نوجوانان، قند خون ناشتا بالا بود .این مطالعه با استفاده از مدل‌های ARIMA پیش بینی کرد که شیوع جهانی دیابت در کودکان و نوجوانان طی ۱۵سال آینده همچنان افزایش خواهد یافت، در حالی که مرگ‌ومیر روندی کاهشی خواهد داشت.
نتیجه گیری
نتایج این مطالعه نشان می دهند که مرگ‌ومیر ناشی از دیابت در کودکان و نوجوانان در طول زمان کاهش یافته است. با این حال، افزایش چشمگیر در شیوع دیابت نگران کننده است و تهدیدی جدی برای سلامت جهانی کودکان و نوجوانان محسوب می شود .یکی از محدودیت های اصلی این مطالعه، کیفیت داده هاست؛ زیرا در برخی کشورها ممکن است تعداد قابل توجهی از موارد دیابت تشخیص داده نشده وجود داشته باشد و داده هایی درباره عوامل خطر نیز در دسترس نباشد.همچنین، به دلیل ماهیت تجمیعی داده های GBD، امکان استفاده از روش های اپیدمیولوژیک برای تحلیل دقیق وجود نداشت.
منبع: